محو و نابود كند » ؛ ( فَإِنَّ ذَلِكَ مِنْ أَوْثَقِ فُرَصِ الشَّيْطَانِ فِي نَفْسِهِ لِيَمْحَقَ « 1 » مَا يَكُونُ مِنْ إِحْسَانِ الْمُحْسِنِينَ ) . دليل آن روشن است ، زيرا هنگامى كه انسان كارهاى خود را بزرگ بيند و طالب ثناخوانى و مداحى شود ، قطعا گرفتار رياكارى خواهد شد و مىدانيم رياكارى اعمال انسان را بر باد مىدهد ، زيرا خداوند جز عمل خالص را نمىپذيرد . تعبير به « فى نَفْسِهِ » در واقع اشاره به شيطان است يعنى شيطان در نظر خود بهترين فرصت را براى نفوذ در انسان و نابود كردن اعمال او همين صفات سه گانه مىداند . در روايات اسلامى نيز از اين صفات به شدت نهى شده است ؛ در حديثى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم : « قَالَ إِبْلِيسُ لَعَنَهُ اللَّهُ لِجُنُودِهِ إِذَا اسْتَمْكَنْتُ مِنِ ابْنِ آدَمَ فِي ثَلَاثٍ لَمْ أُبَالِ مَا عَمِلَ فَإِنَّهُ غَيْرُ مَقْبُولٍ مِنْهُ إِذَا اسْتَكْثَرَ عَمَلَهُ وَنَسِيَ ذَنْبَهُ وَدَخَلَهُ الْعُجْبُ ؛ ابليس به لشكريان خود چنين مىگويد : اگر من در سه چيز بر انسان‌ها پيروز شوم ، كار به اعمال آنها ندارم ، زيرا اعمال آنها پذيرفته نيست . ( نخست اينكه ) عملش را بزرگ بشمرد و ( ديگر اينكه ) گناهش را فراموش كند و ( سوم اينكه ) عجب و خودپسندى در او نافذ گردد » . « 2 » در روايات اسلامى نيز خودپسندى و عُجب ، شديداً نكوهش شده است از جمله در حديثى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم كه فرمود : « مَنْ أُعْجِبَ بِنَفْسِهِ هَلَكَ وَمَنْ أُعْجِبَ بِرَأْيِهِ هَلَكَ ؛ هركس خود را بزرگ ببيند هلاك ( و گمراه ) مىشود و آن كس كه فكر و رأى خود را بزرگ ببيند هلاك و ( گمراه ) مىشود . در ذيل اين حديث آمده است كه عيسى بن مريم مىگويد : بيماران را مداوا

--> ( 1 ) . « يَمْحَق » به معناى نقصان و كم شدن تدريجى و سرانجام نابود شدن است ( 2 ) . بحارالانوار ، ج 69 ، ص 315 ، ح 15